1 listopada 1939 w Dolinie Śmierci zabito 51 nauczycieli za to, że byli Polakami! [GALERIA]

Po zakończeniu publicznych egzekucji we wrześniu 1939 r. przystąpiono do przeprowadzenia systematycznej likwidacji warstwy inteligenckiej na Pomorzu, tzw. Intelligenzaktion. Ofiary przeznaczone do likwidacji przewożono na wcześniej wytyczone miejsca, przeważnie były to polskie rowy strzeleckie tak jak np. w Tryszczynie lub miejsce odosobnienia tak jak w przypadku Doliny Śmierci. Ówcześnie teren wąwozu w zboczu pradoliny Wisły należał do Fordonu, który był samodzielnym miastem. Wąska i kręta dolina, leżącą pomiędzy drugim a trzecim wzniesieniem Wzgórz Miedzyńskich, znajdująca się w odległości około 12 kilometrów na północny wschód od Bydgoszczy okazała się dla ofiar miejscem zbrodni.

Wróćmy jednak do 1939 roku. 7 października na teren wzgórz miedzyńskich zostali skierowani członkowie Arbeitsdienstu w sile 30-40 mężczyzn. Rozpoczęli kopanie rowów szerokości 3 m i gł. 2,5 m pomiędzy drugim a trzecim wzgórzem, co trwało dwa dni. Kilka dni później, dokładnie 10 października doszło do pierwszych rozstrzeliwań. Tak je opisuje Antoni Przybylewski: (…) widziałem jak dwa auta z przyczepkami ze strony Bydgoszczy pojechały w parowy na majątku w Miedzynie, ładunek ich był z ludzi cywilnych i z polskich żołnierzy mniej więcej trzysta chłopa pod eskortą niemieckich żołnierzy i Niemców cywilów w sile trzydziestu chłopa. Auta stanęły nie dojeżdżając w parowy na drodze w Czarnówku i Niemcy popędzili polskich cywilów i wojskowych w parowy miedzyńskie. Za jakieś pięć lub dziesięć minut usłyszałem pojedyncze strzały i z karabinów maszynowych. (…) widziałem jak Niemcy wracali bez polskich cywilów i wojskowych uzbrojeni w ręczną broń lub maszynową

Relacja ta jednakże ma wiele mankamentów. Świadek myli się zarówno co do liczby przywiezionych Polaków jak i składu społecznego. Jak dotąd nie ma żadnego potwierdzenia na to by w Dolinie Śmierci został rozstrzelany choć jeden żołnierz. Tu nieco należałoby przyspieszyć tok narracji. Otóż na głównym pomniku na którym przyczepione są tabliczki z nazwiskami osób pomordowanych widnieje również tabliczka z napisem: „50. Nieznanych żołnierzy polskich”. Tę tabliczkę, co powtarzałem już od pewnego czasu należy traktować jedynie jako symboliczną. Ma ona oddawać hołd 50 zamordowanym żołnierzom Batalionu Obrony Narodowej „Bydgoszcz” w Boryszewie. Ich nazwiska są znane co najmniej od 1976 r. dzięki pracy Rajmunda Kuczmy. Nie udało mi się ustalić kto i dlaczego w ten sposób chciał w Bydgoszczy upamiętnić tę zbrodnię, jednakże pokłosiem tej decyzji jest dezinformacja, którą mamy do dnia dzisiejszego.

Jak już wspomniano wcześniej dolina pomiędzy wzgórzami miedzyńskimi została wybrana z powodu oddalenia od zabudowań miejskich. Do miejsca kaźni więźniów przewożono samochodami ciężarowymi z koszar artyleryjskich przy ul. Gdańskiej. 31 października 1939 r. wieczorem, w koszarach dokonano kolejnej selekcji. Tym razem wybrano na ofiary grupę 51 nauczycieli. Następnego dnia ok. godziny 4 rano dwoma ciężarówkami przewieziono ich w pobliże hangaru szybowcowego w Fordonie. Tam nakazano zdjęcie wierzchnich okryć oraz pozostawienie kosztowności. Dzięki temu, że niektórzy niezbyt skrupulatnie wykonali polecenia swoich oprawców było możliwe zidentyfikowanie tych osób w 1947 roku. Po wykonaniu tych zaleceń gęsiego pognano ich do wykopanych rowów. Część z nich trzymała ręce uniesione nad głowę. Wiedzieli już jaki los ich czeka. Ustawieni tyłem do plutonu egzekucyjnego zostali jeszcze uchwyceni przez fotografa dokumentującego niemieckie „zwycięstwo” nad narodem polskim. Wykonane zdjęcia zostały następnie umieszczone w tzw. albumie chwały Selbstschutzu. Najprawdopodobniej wykonano pięć takich albumów. Obecnie znane są trzy. Różnią się od siebie stopniem zachowania i ilością zdjęć.

Ostatnią grupę Polaków rozstrzelano w Dolinie Śmierci 26 listopada, który miał być ostatnim dniem istnienia Selbstschutzu

Może Ci się również spodoba

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *